“Dự án Books4VN là một hoạt động của Hội chuyên gia Việt Nam tại Singapore (VietNam2020) nhằm tặng sách khoa học, sách giáo khoa có giá trị đối với các trường đại học, viện nghiên cứu ở Việt Nam”, ông Huỳnh Thế Cát Tường – Trưởng nhóm dự án Books4VN cho biết.

Hàng chục ngàn sách quý

Cách đây 25 năm, năm 1988, ông Võ Tá Hân, một người Việt đã định cư và làm việc lâu năm tại Singapore, sau lần đầu về thăm quê hương đã nảy ra ý tưởng đưa thật nhiều sách hay về nước, với mong muốn đóng góp cho sự phát triển của quốc gia. 

Dù biết đây là một việc làm có ý nghĩa, song ông Hân gặp không ít khó khăn cả về tài chính cũng như các thủ tục pháp lý. Ông Hân cho biết, sách ở nước ngoài khá đắt, nên ông đã ngồi viết hàng trăm lá thư gửi cho các nhà xuất bản ở Mỹ, Canada, bạn bè quốc tế. “Lần đầu, tôi nhận được 1.500 quyển sách. Tuy không nhiều, nhưng tôi mừng lắm và chuyển ngay về Việt Nam”, ông Hân nhớ lại. 

Lễ trao tặng sách tại Đại học Quốc gia TP.HCM. Ảnh: Tùng Lâm)

Tiếp chặng đường đó, ông Hân luôn tìm mọi cách để xin, thu mua lại những cuốn sách có giá trị từ vài chục đến hàng trăm USD. Từ năm 1988 đến năm 2006, ông đã chuyển về Việt Nam hơn nửa triệu cuốn sách của các nhà xuất bản hàng đầu thế giới. Chủng loại sách rất đa dạng, bao gồm đầu sách về khoa học-kỹ thuật, kinh tế, tài chính, quản trị, y khoa, dược, kiến trúc, nghệ thuật, du lịch, khoa học cơ bản... Điều đáng nói là những cuốn sách này vẫn còn mới nguyên và vẫn đang có mặt tại các nhà sách trên thế giới. 

Năm 2007, Hội Chuyên gia Việt Nam tại Singapore (VietNam2020) ra đời, với mục đích phát triển khả năng lãnh đạo, giúp đỡ người Việt Nam đang học tập, làm việc tại Singapore và hướng về tổ quốc. Từ ngày đầu thành lập, VietNam2020 đã trực tiếp tham gia gửi sách về Việt Nam. Để duy trì thường xuyên việc làm ý nghĩa này, dự án Books4VN đã chính thức được khởi xướng. Chỉ trong một thời gian ngắn, với sự giúp đỡ tận tình của ông Hân, nhóm dự án đã chuyển thêm được nửa triệu cuốn sách nữa, tới rất nhiều trường đại học trên khắp cả nước. 

Cần tìm đúng địa chỉ

Vào năm 2006, trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã tiếp nhận lô sách khoa học-kỹ thuật và công nghệ gồm 17.993 cuốn, giá trị ước tính khoảng 900.000 USD. Đến năm 2009, Tổ chức Vietnam2020 đã hỗ trợ tìm kiếm, trao tặng số sách với tổng giá trị khoảng 34 tỷ đồng. Trong số này có 20.887 quyển sách được lưu trữ tại thư viện trường và các trường thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM. Số còn lại được chia sẻ cho các trường đại học, cao đẳng và trung học phổ thông trên cả nước”.

Một thành viên trong nhóm Dự án Books4VN ở Singapore đang ngồi trước chồng sách quyên góp được chuẩn bị gửi về Việt Nam (Ảnh: Books4VN)

Là dịch giả say mê dịch mảng sách khoa học nhiều năm nay, ông Phạm Văn Thiều, Tổng biên tập tạp chí “Vật lý và tuổi trẻ” đánh giá, nếu là sách về khoa học thuần túy thì rất tốt vì các trường đại học lớn ở Việt Nam không có kinh phí để mua sách tiếng Anh. Các sách giáo khoa chuyên ngành cũng rất hữu ích. “Vấn đề quan trọng sách phải chuyển về đúng địa chỉ nếu không thì vô nghĩa. Nếu chuyển về những trường phổ thông hay trường nhỏ cũng chỉ để xếp trên giá cho đẹp. Phải chuyển về những trường đại học lớn, các viện nghiên cứu để có đủ người sử dụng những cuốn sách quý này”, ông Thiều nói. 

Năm 2012, Dự án Books4VN nhận được sự tài trợ sách chủ yếu về vật lý nâng cao của World Scientific, nhà xuất bản sách khoa học nổi tiếng ở Singapore. Phần lớn là những sách về vật lý hiện đại như Quantum computing, High energy Cosmic particles, Semiconductors... có giá trên dưới 100 USD/cuốn.

Theo GS Phạm Duy Hiển, giới vật lý trong nước không ít người nghiên cứu các vấn đề này và có công bố quốc tế, tập trung ở mấy trường đại học lớn và Viện Vật lý, nhưng lẻ tẻ, không quy tụ về một nơi. “Do vậy, nếu chọn không đúng địa chỉ, sách đưa về sẽ xếp trên kệ, rất uổng. Đây là một tình trạng phổ biến ở nước ta”, GS Hiển nhận định.

Trong khuôn khổ dự án năm 2011-2012, vào ngày 20.4, hơn 15 000 cuốn sách của đợt I đã được chuyển cho Đại Học Khoa học tự nhiên TP.HCM. Được biết, đợt 2 nhóm sẽ chuyển sách về Thư viện KH-CN Quốc gia thuộc Cục Thông tin KH-CN Quốc gia với hơn 22.000 cuốn. Hiện số sách đợt 2 này đang được đóng gói và lưu kho ở cảng Singapore chờ ngày chở về Việt Nam. Nhà xuất bản World Scientific cũng đang đóng gói hơn 10.000 cuốn sách cho đợt 3 dự kiến sẽ được chuyển về trong vòng 2 tháng tới.