Trường tốt, con tôi cũng tốt

Được thành lập từ năm 1978, trường PTCS Thực nghiệm (trong đó có trường Tiểu học Thực nghiệm) ra đời nhằm nghiên cứu thực nghiệm mô hình giáo dục của GS. Hồ Ngọc Đại.

Trường PTCS Thực nghiệm được tổ chức theo mô hình liên cấp: Tiểu học và Trung học cơ sở, và thống nhất mô hình giáo dục “Nhà trường mới với sự phát triển tối ưu của trẻ em Việt Nam hiện đại” với tư tưởng “lấy học sinh làm gốc”.

Một trong những lí do khiến trường Thực nghiệm luôn có được môi trường học tập tốt là ổn định số lượng lớp học, ổn định lượng học sinh đúng với tiêu chuẩn 40 học sinh/lớp. Cách dạy và cách học không áp đặt như các trường công lập khác. Chính điều này đã thu hút sự quan tâm của đông đảo phụ huynh khi lựa chọn trường tiểu học cho con em mình.

Và cũng chính suy nghĩ “Trường tốt, con tôi cũng tốt” đã mơ hồ tạo cho phụ huynh ảo tưởng và quyết tâm cho con cái mình học ở những trường điểm, trường hiện đại. Không chỉ riêng trường tiểu học Thực nghiệm mà rất nhiều ngôi trường khác trên địa bàn Thủ đô cũng gặp tình trạng “bội thực” đơn xin học của phụ huynh.

Những năm gần đây, một bộ phận học sinh đổ xô vào các trường tư thục có tên tuổi như Lê Quý Đôn, Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Siêu… Và để chọn học sinh, các trường này đều phải tổ chức thi tuyển đầu vào. Nhiều người ví von cuộc thi tuyển sinh đầu cấp I cam go hơn rất nhiều so với các kì tuyển sinh vào Đại học.

Để vào lớp 1, nhiều em phải trải qua kỳ thi tuyển cam go

Trẻ em không có thời gian nghỉ ngơi, chơi đùa cùng chúng bạn mà phải đi học thêm, “cõng” trên vai hàng cân sách, vở, oằn mình làm bài tập, luyện chữ … Cha mẹ bỏ cả công việc để đưa con bon bon khắp thành phố học thêm chỉ vì mục tiêu vào trường điểm. Và chẳng may thi trượt, chính đứa trẻ sẽ phải chịu thất bại đầu đời mà có lẽ, phải mất một thời gian lâu sau đó mới có thể xóa nhòa được.

Không thể phủ nhận mong muốn chính đáng của các bậc phụ huynh khi “chạy đua” cho con em mình vào các trường Tiểu học nổi tiếng, bởi “Tất cả vì tương lai con em chúng ta”. Tuy nhiên, việc ngôi trường có mô hình giáo dục khác biệt, coi trọng sự phát triển tự nhiên và sự sáng tạo không phải phù hợp với tất cả học sinh.

Thực tế cho thấy rất nhiều học sinh của chính trường Thực nghiệm không thể hòa nhập với môi trường và cách giáo dục theo mô hình mới này đã phải xin thôi học và chuyển sang trường công lập bình thường.

Bên cạnh đó, việc học theo mô hình thực nghiệm sẽ khiến học sinh khó có thể tiếp cận với cách thi, cách làm bài của số đông học sinh còn lại, gây khó khăn nhất định khi thi chuyển cấp hay thi Đại học. Chính PGS.TS Lưu Vân Hiền, mẹ của GS Ngô Bảo Châu đã chia sẻ: “Cách dạy của trường Thực nghiệm không theo cách dạy của sách giáo khoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Chính vì thế rất thiệt thòi cho trẻ khi trẻ học theo cách học mới nhưng lại bị kiểm tra, đánh giá cũng như phải thi cử bằng phương pháp cũ, nội dung cũ.. Khi chuyển ra trường bình thường, Châu (GS Ngô Bảo Châu – PV) phải mất 1 năm mới thi vào trường Chuyên được”.

Ước mong đổi mới hay tâm lý đám đông?

Hiện tượng “chạy đua” xin vào các trường điểm, những khuôn mặt phờ phạc, những ánh nhìn căng thẳng của các bậc phụ huynh trước cổng trường tiểu học đã trở thành một hình ảnh quá quen thuộc vào mỗi dịp tuyển sinh đầu cấp.

Có thể lý giải câu chuyện “phụ huynh xô đổ cổng trường” tại trường Tiểu học Thực nghiệm sáng 12/5 vừa qua như ước mong sự đổi mới, sự cải cách trong giáo dục từ chính phụ huynh.

Phụ huynh đã quá chán ngán với tình trạng “học vẹt”, chán ngán với những câu văn xộc xệch thể hiện sự tư duy thiếu đúng đắn, thiếu khoa học của con em mình. Họ cũng quá chán ngán trước cảnh con em mình còng lưng “cõng” chiếc cặp hàng chục kg sách vở, mắt đeo kính dày như đít chai, học sáng học chiều mà đến đêm vẫn “bò” ra làm bài tập.

Mong ước của phụ huynh ư? Có lẽ không nhiều. Họ mong muốn một mô hình giáo dục hiện đại, đúng và đủ. Mô hình ấy đúng đắn với lứa tuổi con em họ và đầy đủ kiến thức cần thiết. Họ mong muốn khi con em họ tiếp thu mô hình giáo dục mới, chúng có thể tìm thấy niềm vui trong việc học và tự tìm ra con đường phát triển cho bản thân, chứ không chỉ dừng lại với cách “học gạo”, “học vẹt”.

Không thể phủ nhận mô hình giáo dục hiện nay tại các trường học ở nước ta còn khá nhiều bất cập. Cách dạy thiên về truyền thụ khối lượng kiến thức khổng lồ nhưng quá ít thời gian thực hành. Không những thế, “bệnh thành tích” ăn sâu vào suy nghĩ người dạy và người học đã quá lâu, nảy sinh vấn đề “chạy trường”, “chạy điểm” … Do vậy, việc những vị phụ huynh mong muốn con em họ được học tập và rèn luyện trong môi trường trong sạch hơn, thực chất hơn là điều tất nhiên.

Tương lai của trẻ em chỉ phụ thuộc vào sự kiên trì và nỗ lực của phụ huynh?

Tuy vậy, việc phụ huynh đổ xô đến trường Thực nghiệm xin học cho con trong khi còn rất nhiều trường Tiểu học trên địa bàn thủ đô thiếu học sinh còn được lý giải do “tâm lý đám đông”.

Ông Lê Tiến Thành (Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học, Bộ GĐ-ĐT) đã khẳng định: “Cần nhìn nhận chuyện xếp hàng mua đơn tại Trường Thực nghiệm ở khía cạnh tâm lý xã hội”. Bởi trong số phụ huynh xếp hàng thâu đêm để có một lá đơn xin học cho con, có bao nhiêu người thực sự hiểu được công nghệ giáo dục của GS. Hồ Ngọc Đại? Nó hay ở đâu, dở chỗ nào, có phù hợp với con em mình không?

Ngay GS. Hồ Ngọc Đại, “cha đẻ” của mô hình thực nghiệm, đã chia sẻ: “Thực ra mà nói, nhiều người dân họ không hiểu, không biết mô hình thực nghiệm hay ở chỗ nào, ưu việt ở chỗ nào đâu. Họ chỉ nghe đồn là tốt thế này, tốt thế kia”.

Bên cạnh đó, “ánh hào quang” của GS. Ngô Bảo Châu cũng là một trong những lý do khiến phụ huynh đổ xô nộp đơn vào ngôi trường Thực nghiệm. Đành rằng không phải người cha, người mẹ nào cũng dám nghĩ con mình sẽ trở thành một “Ngô Bảo Châu” thứ 2, nhưng không ai cấm họ quyền được hi vọng.

Tuy nhiên, nếu chỉ vì “tin đồn”, “đám đông” mà các bậc phụ huynh xô đổ cổng trường – vốn là ranh giới ngăn cách giữa sự trong sạch, thánh thiện của tri thức với sự xô bồ, hỗn tạp của cuộc sống bên ngoài – thì thật đáng trách.

Sự việc này cũng gióng lên một hồi chuông cảnh báo cho các nhà cải cách, phải chăng mô hình giáo dục hiện nay không còn đáp ứng được nhu cầu của xã hội? Rằng phụ huynh và học sinh đã hết kiên nhẫn với cách dạy, cách học hiện tại, khiến họ phải hành động bằng cách tiêu cực nhất? Rằng nếu mô hình giáo dục của GS. Hồ Ngọc Đại đáp ứng được nhu cầu của gia đình học sinh cũng như của thực tế xã hội, tại sao không được nhân rộng và phổ biến, để đứa trẻ nào cũng được hưởng thụ sự tiên tiến, hiện đại trong giáo dục?

Nhìn những khuôn mặt phờ phạc vì chờ đợi, những ánh mắt căng thẳng, mỏi mệt của những vị phụ huynh dũng cảm và kiên cường ấy, hẳn ai cũng xót xa cho những khẩu hiệu “Tất cả vì tương lai con em chúng ta”. Tương lai của con trẻ, có lẽ không nên phụ thuộc vào sự chen lấn, xô đẩy, chờ đợi đến tuyệt vọng trong đêm của những người cha, người mẹ, mà còn cần sự thay đổi trong suy nghĩ cũng như hành động của những nhà cải cách giáo dục Việt Nam.

Vương Tâm