Không công bằng

Năm nay, Bộ GDĐT đã bổ sung quy định về chính sách ưu tiên. Cụ thể là đối với thí sinh là người dân tộc thiểu số, thí sinh có hộ khẩu thường trú tại các huyện nghèo không phải thi, mà chỉ cần xét tuyển trên cơ sở học 3 năm cuối cấp và tốt nghiệp trung học phổ thông tại các huyện này. Với điều kiện thí sinh là người dân tộc thiểu số, thí sinh có hộ khẩu thường trú từ 3 năm trở lên (tính đến ngày nộp hồ sơ xét tuyển) tại các huyện nghèo theo quy định tại Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27.12.2008 của Chính phủ (toàn quốc hiện có 62 huyện nghèo thuộc 20 tỉnh). Với những đối tượng này, hiệu trưởng các trường xem xét, quyết định xét tuyển cho vào học. Những thí sinh này, sau khi nhập học, được học bổ sung kiến thức 1 năm học, trước khi vào học chính thức. Chương trình bổ sung kiến thức do hiệu trưởng các trường quy định.

Quy định này được xem là mở cơ hội học đại học cho thí sinh thuộc các huyện nghèo. Tuy nhiên, đến thời điểm này vì Bộ GDĐT vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể nên một số trường và các chuyên gia tuyển sinh đã có ý kiến về những hạn chế của quy định mới.

Một chuyên gia tuyển sinh lâu năm phân tích, với quy định mới, những học sinh thuộc đối tượng này sẽ được tuyển thẳng vào học, không phải thi. Trước đây đối với việc tuyển thẳng đối tượng KV0 (SV là người dân tộc ít người có hộ khẩu thường trú ít nhất từ 3 năm trở lên vùng cao, vùng sâu), các tỉnh phải lập hẳn hội đồng tuyển chọn của tỉnh để bình xét theo các tiêu chí cụ thể, một năm chỉ có khoảng 2.000 sinh viên thuộc đối tượng này được tuyển thẳng vào các trường ĐH, CĐ. Sinh viên thuộc đối tượng dự bị đại học thì sau 1 năm học vẫn phải dự thi dù điểm trúng tuyển có thấp hơn thi đại học chính thức một chút. Theo vị chuyên gia này, nếu so sánh thì những đối tượng thuộc dự bị đại học còn xứng đáng vào thẳng hơn đối tượng chỉ thuộc huyện nghèo như quy định mới. 

Một số học sinh dân tộc miền núi không thuộc huyện nghèo, cần ưu tiên hơn thì vẫn phải thi.

Với 62 huyện nghèo theo quy định của Chính phủ hiện nay, trên nguyên tắc mỗi huyện có từ 1 – 3 trường THPT, mỗi trường THPT có từ 300 – 500 học sinh. Tính ra sẽ có khoảng một chục nghìn học sinh lớp 12 thuộc các huyện nghèo mỗi năm. Hiện nay, các em học sinh phải cân nhắc rất nhiều về học lực, điều kiện gia đình rồi mới đăng ký dự thi ĐH, CĐ hoặc TCCN. Nhưng với quy định “cho không” suất vào đại học như thế này, thì liệu có bao nhiêu em từ chối, dù năng lực cũng như điều kiện không phù hợp? Và nếu các sinh viên nghèo này đi học thì tiền học hành, sinh hoạt sẽ lấy ở đâu, có được hỗ trợ gì thêm ngoài phần có thể vay từ chương trình tín dụng dành cho học sinh sinh viên?

Dễ bị lợi dụng

Bộ GDĐT đưa ra quy định việc xét tuyển trên cơ sở học 3 năm cuối cấp và tốt nghiệp trung học phổ thông tại các huyện này (huyện nghèo theo quy định). Nhưng cũng chính vì chưa có hướng dẫn nên các trường hết sức băn khoăn không hiểu sẽ xét tuyển theo tiêu chí học lực, hạnh kiểm thế nào? Nếu bộ để các trường tự xét theo tiêu chí do các trường tự đưa ra thì dẫn đến tình trạng mỗi nơi một khác, mỗi trường một kiểu, sẽ dẫn đến sự so sánh nhất định trong vấn đề khá nhạy cảm này. Liệu sẽ xảy ra trường hợp vì quá thiếu sinh viên mà một số trường sẽ đưa ra các điều kiện xét tuyển vô cùng dễ dãi? Còn một số trường “xịn” sẽ đưa ra những quy định rất khắt khe mà với đối tượng thí sinh này sẽ khó lòng kiếm được một suất học? Như Trường ĐH Ngoại thương là một trong những trường đầu tiên công bố quy định về đối tượng xét tuyển vào đại học này. Theo đó trường sẽ ưu tiên xét tuyển thí sinh là dân tộc thiểu số, có hộ khẩu thường trú từ 3 năm trở lên tại các huyện nghèo, xếp loại học lực các năm lớp 10, 11, 12 và tốt nghiệp trung học phổ thông đạt loại giỏi. Tuy nhiên, trường cũng công bố số lượng xét tuyển giới hạn không quá 1% tổng chỉ tiêu tuyển sinh của nhà trường năm 2012.

Theo quy định mới, bộ cũng yêu cầu hiệu trưởng bố trí học bổ sung cho các em nếu cần, nhưng cũng không hướng dẫn cụ thể nếu cần là như thế nào? Và có biện pháp chuẩn bị nhân lực như thế nào ở các huyện nghèo để những học sinh được ưu tiên vào đại học có thể quay về phục vụ quê hương?

Và một điều rất quan trọng nữa, từ bài học về việc tuyển thẳng học sinh giỏi. Khi có chế độ tuyển thẳng học sinh giỏi quốc gia thì một vài năm sau số lượng học sinh giỏi bùng phát. Vậy liệu sẽ có tình trạng vài năm nữa nhiều học sinh sẽ chuyển khẩu về các huyện nghèo để được hưởng ưu tiên khi việc chuyển khẩu ở các địa phương không khó, nhất là về huyện nghèo?

Bộ GDĐT sẽ phải giải đáp thỏa đáng những vấn đề này để chính sách mới thật sự phát huy được ưu điểm.